Beleving van pijn tijdens de bevalling, deel 2: gevolgen en preventie

In deel 1 van ‘beleving van pijn tijdens de bevalling’ werd besproken hoe een bevalling op hormonaal niveau verloopt en wat de mogelijke oorzaken van pijn zouden kunnen zijn. In dit tweede dit worden de gevolgen van pijn en hoe pijn te voorkomen besproken. Tevens is een oefening bijgevoegd. 

Gevolgen van pijn

Gevolgen op de korte termijn

Het ervaren van veel pijn tijdens de bevalling heeft een aantal gevolgen. Op de korte termijn kunnen vrouwen die een erg pijnlijke bevalling hebben gehad meer moeite hebben zich aan te passen aan hun nieuwe situatie en zich moeilijker hechten aan hun kind dan vrouwen die weinig pijn tijdens de baring hebben ervaren (Ferber, 2005, Fowles 1998, Olde, 2006, Soet, 2003, van Son, 2005). Ook problemen in de seksuele relatie kunnen een gevolg zijn van de pijnlijke bevalling (McDonald, 2001).

Tevens kan er sprake zijn van indirecte gevolgen op de korte termijn door de toename van pijnmedicatie. Te denken valt dan aan de risico’s die de verschillende vormen van pijnmedicatie met zich meebrengen voor moeder en baby, zoals grotere kans op noodzaak van bijstimuleren van de weeën, een langere duur van de bevalling en een grotere kans op een kunstverlossing (bron).

Een pijnlijke bevalling vergroot bovendien de kans op een posttraumatisch stress syndroom (PTSS). In één studie kwam naar voren dat 34% van de 103 vrouwen hun bevalling als traumatisch hadden ervaren. Twee van deze vrouwen ontwikkelden een PTSS en 31 vrouwen rapporteerden symptomen van een PTSS (Soet, 2003). In een recent literatuuroverzicht werd gesuggereerd dat het hierbij niet zozeer om de pijnintensiteit gaat. Het bleek dat de baring vooral een traumatische gebeurtenis was voor vrouwen die door de pijn extreme gedachten kregen als “ik ga dood” en daardoor veel angst en stress ervoeren (Olde, 2006). 

Gevolgen op de lange termijn

Op de lange termijn zijn deze vrouwen vaker bang voor een eventuele volgende zwangerschap (Saisto, 2003). Dit kan een reden zijn om bij een volgende baring te verzoeken om een electieve sectio caesarea (Saisto, 2003), hetgeen meer risico’s met zich meebrengt dan een vaginale bevalling.

Bovendien is een gezonde hechting noodzakelijk voor een optimale ontwikkeling van de baby. Problemen die hierin ontstaan en niet worden ondervangen door adequate begeleiding kunnen een leven lang doorwerken en zich uiten als gedrags- en psychische problemen. Zo vertelde onlangs een cliënt tegen mij hoe ontzetten moeilijk zij het vindt om een emotionele relatie aan te gaan met een ander. Haar moeder was kort na de bevalling opgenomen voor een postnatale depressie en zij heeft niet kunnen binden met haar. Ook na de opname was er nog sprake van een ‘afwezige moeder’ waardoor zij niet heeft geleerd om zich te binden met de ander. Nu tijdens de zwangerschap van haar baby is ze dit in zichzelf bewust aan het helen, wat niet makkelijk, maar ook niet onmogelijk is!

Preventie “Mind over Matter”

Als we weten wat de verschillende oorzaken van pijn kunnen zijn, wat kunnen we dan doen om de pijn te voorkomen of te verminderen? 

In voorbereiding op de bevalling

Mentale voorbereiding

We kunnen tijdens de zwangerschap onszelf trainen om snel en makkelijk te ontspannen, ook wanneer de situatie niet ideaal is. Dit kan door middel van visualisatie, ademhalingsoefeningen, biofeedback, yoga, een blessingway of mindfulness. Vrouwen die zich op deze manier hadden voorbereid hadden minder heftige pijn (bron).

Daarnaast helpt het om tijdens de zwangerschap zicht te krijgen op jouw unieke manier van omgaan met moeilijke situaties, ook copingsstijl genoemd. Jouw copingsstijl kan bijvoorbeeld wegvluchten zijn en is tijdens de bevalling niet mogelijk waardoor je in paniek zou kunnen raken. Bewustwording en trainen van een andere copingsstijl helpt je meer controle te ervaren ook wanneer het even anders loopt dan je zou willen.

Rond de bevalling en tevens tijdens de zwangerschap kunnen ook onverwerkte emoties rondom eigen geboorte en kindertijd omhoog komen. Zoek hierbij ondersteuning indien nodig en nog belangrijker laat het er zijn want het maakt je vrij en open voor het kunnen ontvangen van je baby.

Naast het emotionele aspect is het vergroten van je kennis over het verloop van de bevalling en de meest voorkomen de interventies en opties, bij voorkeur met behulp van een geboorteplan, behulpzaam in het verkrijgen van meer vertrouwen.

Werken aan vertrouwen en verminderen van angst tijdens de zwangerschap in welke vorm dan ook draagt bij aan het ervaren van minder pijn en minder behoefte aan pijnstilling (bron: Beigi, et al., 2010; Lowe, 1991&1992; KNOV 2006). Voor het vergroten van je vertrouwen is het bovendien belangrijk zo min mogelijk negatieve verhalen en boeken te lezen, jezelf op de hoogte te stellen van het verloop van de bevalling, te zorgen voor continue steun tijdens de bevalling (door je partner hetzij een doula of zelfstandig werkende verloskundige).

Ondersteuning tijdens de bevalling

Ook het betrekken van de partner tijdens de voorbereiding draagt bij aan meer vertrouwen en het ervaren van minder pijn tijdens de bevalling. Het kan hem bovendien helpen als hij weet wat jij nodig hebt als het even tegenzit en bovendien wat zijn eigen copingsstijl is, zodat hij jouw beter kan blijven ondersteunen en zich zekerder voelt in zijn rol als vader en partner. Mocht hij dat niet willen, kunnen of zich onzeker voelen, dan is een doula wellicht een optie.

Gezond en soepel lichaam

Voor het goed kunnen ontsluiten heb je ontspannen bekkenbodemspieren nodig. Yoga, massage, een osteopaten, fysiotherapeut of craniosacraal therapeut kunnen daarbij ondersteunen en oefeningen meegeven die ontspanning en kracht bevorderen.

Naast oefeningen is het bovendien belangrijk gezond te eten, ook tijdens de bevalling. Op die manier kunnen de baarmoederspieren naar beste kunnen functioneren en ervaar je minder pijn. Een tekort aan magnesium kan bijvoorbeeld krampen veroorzaken, een mooie bron die makkelijk opneembaar is vind je hier.

Positie van de baby

Naast alles wat je voor jezelf op mentaal, fysiek en sociaal vlak kan doen is de positie van je baby ook van invloed op het verloop van de bevalling en de hoeveelheid ervaren pijn. Mocht je baby zich niet in de ideale positie bevinden (lees meer) dan kun je ervoor kiezen om craniosacraal therapie, acupunctuur of een versie te laten doen.

Tijdens de bevalling

Geef aan je zorgverleners het bij voorkeur reeds besproken geboorteplan, zodat zij op de hoogte zijn van jullie wensen en zorg ervoor dat je continue ondersteuning hebt van je partner of eventueel een doula (lees meer). Privacy hebben wanneer jij dat wenselijk acht is hierbij een must. Kies daarom ook voor een zorgverlener die jouw keuzes respecteert en echt luistert naar jouw wensen en meedenkt in de mogelijke opties. Controles en interventies zijn mooi wanneer nodig, maar wat prioriteit zou moeten zijn is het stimuleren van de afgifte van lichaamseigen hormonen. In de regel ontstaan de meeste complicaties door het verstoren van dit proces en niet doordat er iets mis is met je lichaam.

Je kan jezelf ontspannen, de pijn verminderen en je weeën krachtiger maken door: massage, acupressuur, rebozo, biofeedback, mindfulness, visualisatie, bad, muziek, dans, privacy, ademhalingsoefeningen, een warmtekruik, vrijen of lachen. Vrijen en lachen maken bovendien endorfinen vrij in je lichaam wat extra pijnstillend is.

Naast ontspanning en steun is actief blijven en zoveel mogelijk rechtop blijven belangrijk voor het kunnen draaien/indalen baby (lees meer) en ervaren van minder pijn. Wissel daarbij af van positie en dans, loop, beweeg en gebruik eventueel een geboortebal of rebozo.

Verder zijn er een aantal natuurlijke middelen die je kunnen ondersteunen: essentiële oliën, acupressuur, acupunctuur en homeopathie.

Oefening diepe buikademhaling

Een mooie en simpele oefening is de diepe buikademhaling. Deze ademhalingsoefening helpt je ontspannen, in contact te komen met je kracht en vertrouwen, om te gaan met de weeën en stress van jezelf en je baby te verminderen en is in tegenstelling tot gangbare pufinstructies een ademhaling die we van nature in huis aangezien we op deze manier ademen in onze slaap.

Plaats één hand op je borst en de andere hand op je onderbuik. Haal diep adem waarbij je eerst je buik groter maakt en pas daarna je borst. Op deze manier maak je maximaal gebruik van je longcapaciteit. Adem vervolgens uit via je mond en herhaal de ademhaling twee minuten lang. De uitademing dient hierbij twee keer zo lang te zijn dan de inademing. Hoe dieper de uitademing, hoe meer vanzelf de inademing zal plaatsvinden. Als je dit een paar keer geoefend hebt en er vertrouwt mee bent kan eventueel deze oefening door middel van klanken (lees meer).

Leg vervolgens de hand van je borst op je hart en voel je hart kloppen. Je partner kan hetzelfde doen bij zichzelf. Adem een paar keer naar je hart en laat op je uitademing je hartslag langzamer worden. Maak vervolgens met je andere hand die op je onderbuik ligt contact met jullie baby, dit kan je weer samen doen. Stel je voor hoe het hartje van jullie baby klopt. Adem er een vervolgens weer naar toe, hierbij kunnen jullie eventueel oogcontact maken en samen in- en uitademen, en stel je voor hoe het hartje van jullie baby ook rustiger gaat kloppen en meer afgestemd is op die van jou. Herhaal dit twee minuten en geniet samen na van dit moment!

Deze oefening zou bij voorkeur twee keer per dag gedaan moeten worden of op momenten dat je stress ervaart, je niet lekker voelt, pijn ervaart of weinig energie hebt.

Tot slot

We kunnen een heleboel doen in voorbereiding op en tijdens de bevalling om stress en pijn te verminderen. De kans op complicaties wordt hierbij tevens drastisch verkleind, wat zowel de veiligheid van de moeder als haar baby ten goede komt. Kennis van het geboorteproces en de juiste ondersteuning is daarbij een absolute must. Wees daarom kritisch in het uitkiezen van je zorgverlener.

Over De Geboortenis

Deze blog is in 2010 geïnitieerd door Hester Appelman, zwangerschapscoach. Sinds juni 2012 is deze blog onderdeel van de Stichting De Geboortenis, bestaande uit Christine Derksen, Minna Sangi en Nienke Stoop. De stichting heeft als doel het oprichten van een informatieplatform, het bundelen van zorg rondom de bevalling in regio Zutphen, het aanbieden van bijscholing aan zorgverleners en op termijn het realiseren van een geboortehuis.
Dit bericht werd geplaatst in Bevalling, Zwangerschap en getagged met , , . Maak dit favoriet permalink.

3 reacties op Beleving van pijn tijdens de bevalling, deel 2: gevolgen en preventie

  1. I can’t figure out how do I subscribe to your blog

  2. Pingback: De verwerking van een bevalling - La VieSagista

Laat een reactie achter op Geslachtsbepaling Baby Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s