Voorbereiden op een keizersnede

In dit artikel wordt toegelicht hoe je je op verschillende manieren kunt voorbereiden op een geplande keizersnede. Met dank aan Rebekka Mlinar, die vanuit haar ervaring met een keizersnede waardevolle aanvullingen heeft gegeven.

In Nederland bevalt ongeveer 13% van de moeders door middel van een keizersnede (foto links is onderdeel van foto-expositie BIRTH DAY). Een Welkom op mijn Netvlieskeizersnede wordt in ons land alleen uitgevoerd als een vaginale geboorte niet mogelijk is of te grote risico’s met zich mee brengt. Veel voorkomende redenen voor een geplande keizersnede zijn: een eerdere gestagneerde bevalling, een voorliggende of slecht functionerende placenta, een meerling of een afwijkende ligging van de baby. Er zijn verschillende manieren waarop jullie jezelf en je baby kunnen voorbereiden.

Voorbereiding op de geplande keizersnede: jijzelf

Sta je er achter?

Hoe en waar je ook gaat bevallen, alles heeft zijn risico’s: een vaginale bevalling en een keizersnede net zo goed. Afhankelijk van de reden voor een geplande keizersnede is het belangrijk om de verschillende opties met hun bijkomende risico’s en voordelen tegen elkaar af te wegen. Dit kun je navragen bij je verloskundige en/of doula. Ook is er veel informatie te vinden op het internet over de risico’s en voordelen van de verschillende opties. Alleen dan kun je een volledig geïnformeerde beslissing maken. Je kunt bijvoorbeeld ook een second opinion vragen, ook als je bepaalde wensen hebt die niet in het protocol passen van jouw ziekenhuis.

Wanneer de keizersnede een spoedkeizersnede betreft is het belangrijk dat de aanwezige personen je daarin ondersteunen. Zij kunnen dit doen door je te laten zien dat je er alles aan hebt gedaan om het te voorkomen en dat dit niet betekend dat jij een minder goede moeder bent. Je hebt niet gefaald, maar hebt gedaan wat in je macht lag, soms loopt het leven echter anders dan we wensen.

De procedure

De operatie duurt ongeveer 45 minuten, waarbij de baby binnen een kwartier na het begin van de operatie geboren zal worden. Afhankelijk van de reden voor een keizersnede zal met de gynaecoloog en anesthesist worden overlegd of het een ruggenprik of een algehele narcose zal worden. Vraag hierbij goed door na de verschillende voor- en nadelen, ook ivm borstvoeding, de herstelperiode, de bijverschijnselen en mogelijkheid van direct contact met de baby. Nadat de baby geboren is zal de navelstreng worden doorgeknipt. Helaas mag de vader dit meestal niet zelf doen. Afhankelijk van de conditie van de baby zal hij/zij (bij een ruggenprik) gelijk na de geboorte op je borst worden gelegd. In geval van een gehele narcose of een slechtere conditie van de baby wordt hij/zij in de couveuse of in een bedje gelegd worden op de couveuseafdeling of jouw eigen afdeling. Meestal mag je na drie dagen weer naar huis. Om een duidelijker beeld te krijgen van wat een keizersnede inhoudt kan je filmpjes kijken op youtube, er over lezen of ervaringen lezen via diverse sites. Iedere ervaring is echter individueel en staat op zich. Hoe jij het zult beleven is dus niet te zeggen.

Borstvoeding

Na de keizersnede kunt je in principe borstvoeding gaan geven, ongeacht of het een geplande, ongeplande, ruggenprik of gehele narcose was. Voor succes met de borstvoeding is het meest belangrijke dat de baby zo snel mogelijk en zoveel mogelijk bij de moeder op de blote huid ligt (hier kun je daarover een filmpje bekijken). Mocht de baby in de couveuse liggen dan kun je ook afkolven. Het is verstandig om van te voren een lactatiekundige raadplegen om dit te bespreken met een lactatiekundige, bijvoorbeeld van de vereniging Borstvoeding Natuurlijk. 

Praktisch

In sommige uitzonderlijke gevallen kan het zo zijn dat bij een ruggenprik de verdoving te hoog komt. Je hebt dan het gevoel dat je niet meer kunt ademhalen en in sommige gevallen kun je inderdaad niet meer ademhalen en zelfs niet meer praten. Het is daarom van belang dat je partner en jij een signaal hebben afgesproken, bijvoorbeeld vaak knipperen met je ogen. Op deze manier kun je in ieder geval nog communiceren dat je moeite hebt met ademhalen. De anesthesist kan hier dan gelijk actie op ondernemen.

Mocht je in het meest extreme geval de operatie nog voelen, vraag je partner te bemiddelen en de operatie te stoppen en pas weer door te gaan wanneer je voldoende verdooft bent. Dit gebeurd nauwelijks maar verstandig om af te spreken van te voren.

Emotioneel

Er kunnen allerlei emoties door je heen gaan wanneer je te horen krijgt dat je een keizersnede dient te ondergaan. Boosheid, verdriet, angst en een gevoel van falen kunnen elkaar afwisselen. Als je een geplande keizersnede ondergaat kan het fijn zijn om deze emoties te bespreken met iemand, of dit nu je partner is, een goede vriendin of misschien je doula maakt eigenlijk niet uit. Het belangrijkste is dat je door al je emoties er te laten zijn tegen de tijd van de operatie er echt aan toe bent om je baby met een open hart te ontvangen, zonder enig schuldgevoel en vanuit een weten dat dit voor jou en je baby de juiste keuze was.

Tijdens de zwangerschap kan het bijvoorbeeld heel ondersteunend zijn om veel contact te maken met je baby. Een haptonoom kan jou en je partner hierin begeleiden. Een goed contact met je baby kan bijdragen aan de binding tussen jullie en helpt de baby om beter te herstellen na de geboorte. Een goed contact begint namelijk al in de buik en aangetoond is dat baby´s die goed contact hebben met hun moeder, veel beter kunnen omgaan met stressvolle situaties. Na de operatie zal je baby dan ook veel sneller rustig worden wanneer hij/zij beseft dat jij er nog steeds bent.

Je kan ook kiezen voor zwangerschapsbegeleiding door een doula. Zij kan je helpen de keuzes die je hebt t.a.v. het geboorteplan op een rij te zetten en bovendien een luisterend oor bieden voor wanneer jij het nodig hebt. Zij kan indien gewenst ook aanwezig zijn tijdens de geboorte om jullie wensen te helpen waarborgen en te ondersteunen waar nodig. Afhankelijk van haar werkwijze kan ook zij jullie ook ondersteunen in het contact maken met je baby en vooral ook met jezelf.

Naast de voorbereiding op de geboorte tijdens je zwangerschap, kun je je ook voorbereiden kort voor de operatie begint door bijvoorbeeld een ontspanningsoefening te doen. Hoe minder stress jij ervaart, hoe minder gestrest de baby zal zijn. Een doula die met je meegaat kan je hierin begeleiden. Wat je ook kan doen is een relaxatiecd opzetten of muziek waar je ontspannen van raakt. Deze ontspanning kun je versterken door je kort van te voren te laten masseren, wat jouw lichaam bovendien helpt de hormonen te produceren die je ook tijdens de bevalling vrijkomen (oxytocine). Ook na de operatie kan een lichte massage met bijvoorbeeld arnica helpen te herstellen. Arnica stimuleert de bloedsomloop en spijsvertering en helpt dieper te ontspannen.

Voorbereiding op de keizersnede: je baby

Een keizersnede is een ingrijpende operatie voor een baby. Waar de baby normaal gesproken zelf kan aangeven wanneer het geboren wil worden, kan dat nu niet (uitgaande van een geplande keizersnede zonder beginnende weeën). Bovendien duurt het slechts 2 minuten voor de baby geboren is, terwijl een gemiddelde bevalling 6 á 8 uur duurt. Deze plotselinge en drastische overgang van een warm, klein, donker en zacht holletje naar de koude, felle en hele grote wereld kan nogal een shock zijn.

Er zijn een aantal dingen die je kan doen om je baby voor te bereiden op wat er gaat gebeuren:

Je kunt jezelf of door iemand anders je buik laten masseren. Hierdoor is je baby alert en komt zijn bloedsomloop extra goed op gang. Dit helpt je baby straks zijn ademhaling en spijsvertering op gang te krijgen. Het helpt je misschien om in te denken dat de baby normaal tijdens de bevalling een hele stevig massage krijgt door de baarmoeder die hem langzaam richting je baarmoederhals beweegt (bron). Ook na de geboorte kan de baby baad hebben bij een massage. Het werkt stressverlagend, kalmerend en ontspannend. De massage dient wel een lichte aanraking te zijn om het zenuwstelsel van de baby niet te veel te belasten.

Tijdens deze momenten van ontspanning kun je bovendien nog even bewust contact maken met je baby, hem/haar uitleggen wat er gaat gebeuren en waarom het gaat gebeuren. Baby’s horen, zien, voelen en begrijpen namelijk veel meer dan wij denken.

Nadat je baby geboren is helpt het hem/haar wanneer er bekende geluiden zijn. Dit kan muziek zijn die je vaak draaide of een lied wat jij en/of je partner zongen voor je baby. Hiervoor is het belangrijk dat andere geluiden tot een minimum worden beperkt zodat jullie stemmen en/of de muziek goed te horen zijn.

Stel dat het om wat voor reden niet mogelijk is om zelf je baby op je blote huid te hebben direct na de bevalling, dan kan je partner dit doen. Uit onderzoek blijkt dat wanneer de vader na de bevalling de baby op zijn blote huid legt, de baby minder huilt en alerter is, wat een succesvolle borstvoeding en de band tussen moeder en baby ook ten goede komt (bron en Dr. Swaab – Wij zijn onze hersenen).

Voorbereiding op de keizersnede: je partner

Ook voor je partner is het een spannend en emotionele gebeurtenis. Jullie gaan voor het eerst jullie baby ontmoeten en tegelijkertijd is er ook het bewustzijn dat het een zware operatie betreft en er dus iets mis kan gaan. Een paar dingen kunnen je partner helpen om zich daarop voor te bereiden:

  • wees goed op de hoogte van de procedure van een keizersnede en bekijk een aantal filmpjes zodat je weet wat je te wachten staat.
  • ook voor je partner kan het fijn zijn een doula erbij te hebben. Zij weet wat er gaat gebeuren en kan jullie beide ondersteunen door kalm te blijven, jullie te informeren en eventueel foto’s te maken.
  • door van te voren goed op de hoogte te zijn van de procedure en jullie wensen kenbaar te maken, kan je partner meer actief betrokken zijn als hij dat zou willen.
  • bespreek jullie angsten en zorgen samen en vraag ondersteuning waar nodig. Als je partner gespannen is tijdens de operatie is dat voelbaar voor jou en je baby.


Geboorteplan

Ook voor een keizersnede kan het maken van een geboorteplan behulpzaam zijn. Hieronder worden een paar punten toegelicht die je zou kunnen opnemen in het geboorteplan. Hier kun je een paar tips vinden voor een effectief geschreven geboorteplan.

  • Wil je bijvoorbeeld wachten tot de weeën beginnen en de baby de kans geven om zich klaar te maken, cq zijn longen te laten rijpen of wil je een geplande keizersnede op een vast tijdstip? Voordeel voor wachten tot de start van de bevalling is dat je zeker weet dat de baby eraan toe is geboren te worden. Een nadeel is dat je niet weet wie je gynaecoloog zal zijn en niet alle ziekenhuizen hieraan mee willen werken.
  • Boek bij een geplande keizersnede de operatie zo vroeg mogelijk die dag. Zo voorkom je onnodig wachten en honger.
  • Wil je jouw baby direct na de geboorte kunnen vasthouden, voelen en zien? Vraag of ze de baby gelijk op je borst leggen.
  • Wil je de baby geboren zien worden? Vraag of ze het scherm verwijderen, doek optillen vlak voor de geboorte. Een andere mogelijkheid is het gebruik van een spiegel.
  • Wil je dat de checks die ze uitvoeren of jouw baby in een goede conditie is gedaan worden bij jou op de borst?
  • Wil je jouw baby bij je houden tijdens je herstelperiode?
  • Mogen je armen vrij blijven (niet vastgebonden)?
  • Wil je tijdens de operatie gebruik maken van essentiële oliën die je helpen te ontspannen en alert te blijven en die je kunt gebruiken tegen de misselijkheid na de operatie, vb, pepermunt- of lavendelolie? Check van te voren even of dit akkoord is.
  • Wil je van te voren een kijkje te nemen in de operatiekamer, zodat je weet waar je baby geboren gaat worden?
  • Heb je de mogelijkheden voor een natuurlijke keizersnede onderzocht?
  • Wie wil je dat aanwezig is tijdens de geboorte? Een tweede persoon, bijvoorbeeld een doula kan een grote aanwinst zijn tijdens de geboorte. Zij kan je helpen ontspannen, vertellen wat er gebeurt en bij je blijven als je partner met de baby meegaat.
  • Wil je je eigen muziek draaien? Hebben ze een cd speler of moet je een draagbare meenemen?
  • Wil je foto’s of filmpjes maken? Wie gaat deze maken?
  • Is je partner op de hoogte van je wensen en hebben jullie een signaal afgesproken voor het geval er iets mis gaat met de verdoving?
  • Wil je dat ze wachten met het afklemmen en doorknippen van de navelstreng tot de navelstreng uitgeklopt is? (meer lezen)
  • Is het voor je partner mogelijk de navelstreng door te knippen en/of de baby te verzorgen als zijn/haar conditie goed is?
  • Als jij en je partner zelf willen ontdekken of jullie baby een jongetje of meisje is, vraag dan vlak voor de operatie of ze daar niets over willen zeggen.
  • Wil je medicatie ontvangen tegen misselijkheid, overgeven en trillen na de operatie? Deze medicatie doen ze vaak in het infuus zonder dat je het doorhebt, maar kan slaap en tijdelijke vergeetachtigheid veroorzaken. Overleg dit van te voren met de anesthesist.
  • Als het niet mogelijk is om je baby gelijk aan te raken, praat dan tegen je baby. De baby kunt jouw stem en die van je partner en zal deze herkennen. Bovendien kun je vragen of ze de baby in jouw gezichtsveld houden terwijl ze hem/haar onderzoeken.
  • Kan je partner ook overnachten in het ziekenhuis?

Tot slot

Er zijn een heleboel dingen die jij en je partner kunnen doen om zo goed mogelijk voorbereidt te zijn op de operatie en de geboorte van jullie baby, zodat jullie samen de beste start krijgen die mogelijk is. Belangrijk is daarbij om jezelf er regelmatig aan te herinneren dat het de geboorte van jullie baby betreft en niet alleen een operatie. Het kan evengoed de mooiste ervaring van je leven zijn waar je met plezier aan terug denkt. Ik zou zeggen ‘alvast gefeliciteerd’!

Over De Geboortenis

Deze blog is in 2010 geïnitieerd door Hester Appelman, zwangerschapscoach. Sinds juni 2012 is deze blog onderdeel van de Stichting De Geboortenis, bestaande uit Christine Derksen, Minna Sangi en Nienke Stoop. De stichting heeft als doel het oprichten van een informatieplatform, het bundelen van zorg rondom de bevalling in regio Zutphen, het aanbieden van bijscholing aan zorgverleners en op termijn het realiseren van een geboortehuis.
Dit bericht werd geplaatst in Bevalling, Zwangerschap en getagged met , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s