Invloed van de positie van de baby op verloop van bevalling

Het belang van een optimale positie

Veel aandacht wordt besteed aan hoe de baby geboren gaat worden. Komen de voetjes of billen eerst (stuitbevalling), of het hoofdje? Dit wordt tijdens de controles gecheckt en bij een afwijkende ligging wordt het aangeraden de baby in het ziekenhuis geboren te laten worden.

Er wordt echter weinig aandacht besteed aan de positie is van het hoofdje van de baby. Ligt het hoofdje met het achterhoofd of het gezichtje richting de baarmoederhals? Ligt de baby met het achterhoofd naar links, rechts, buik of rug? De positie van het hoofdje heeft echter een grote invloed op de voortgang van de bevalling. Een afwijkende positie (dus wel met het hoofdje naar beneden, maar niet met het achterhoofdje richting de baarmoedermond en het ruggetje aan de linkerzijde van de baarmoeder) kan de bevalling vertragen, meer pijnlijke weeën veroorzaken en zelfs de bevalling doen stagneren. Helaas wordt hier nog weinig onderscheid in gemaakt. Als de baby maar het het hoofde naar beneden ligt is het goed….. denkt men.

In geval van een lange en moeilijke bevalling wordt al snel gezegd dat “de baby te groot is”, “het bekken te klein is” of de “de baarmoedermond niet goed ontsluit”, waarop de aanwezige medici zich genoodzaakt dien om in te grijpen op een door hen juist geachte manier. Een te grote baby of een niet goed onsluitende baarmoedermond is slecht zelden de oorzaak van een langzame en moeilijke bevalling.

De optimale positie van de baby

Een baby in een optimale positie heeft het achterhoofd tegen de baarmoedermond liggen. De druk wordt hierdoor gelijkmatig verdeeld, waardoor het lichaam van de moeder een krachtig signaal krijgt om de bevalling in gang te zetten. Je kunt hetzelfde effect nadoen door een nauw shirt over je hoofd te trekken. Voel maar hoe moeilijk het is als je je gezicht ophoog blijft houden of het shirt scheef over je hoofd wil trekken….dat gaat dus niet! De diameter van ons achterhoofd heeft namelijk de kleinste omvang. De druk van het achterhoofd veroorzaakt dat de moeder oxytocine gaat aanmaken. Hierdoor worden de weeën  in frequenter en krachtiger. Bovendien ontsluit de baarmoeder mond beter als de druk gelijkmatig verdeeld wordt. Een ander voordeel is dat het hoofd van de baby minder in elkaar gedrukt hoeft te worden, doordat het achterhoofd de kleinste omtrek heeft. Als je baarmoedermond terslotte geheel is ontsloten is het voor je baby ook makkelijker in te dalen in het bekken met het achterhoofdje naar beneden en rug richting buik. Hier kun je het bekijken hoe de baby de draai maakt.

Hoe te herkennen

Wanneer meerdere van de volgende signalen optreden zou de baby in een niet optimale positie kunnen liggen:

  • dagen van voorweeën
  • neiging tot voorbij de uitgerekende datum gaan
  • de baby daalt niet goed in voor of tijdens de bevalling
  • handjes en voeten zijn goed en vaak te voelen op de voorkant van de buik van de moeder (rug ligt dan waarschijnlijk naar achteren)
  • het vroegtijdig breken van de vliezen
  • moeite met het vinden van de hartslag van de baby
  • een gestagneerde bevalling rond de 4-7 cm ontsluiting
  • een lange bevalling, vooral tijdens de persfase
  • veel rugweeën
  • meer behoefte aan pijnbestrijding
  • vroege transitiefase (bij 4-7 cm in plaats van 7-10 cm ontsluiting); trillen, overgeven, veel pijn, niet meer aankunnen etc.
  • de baby heeft stress (onregelmatige hartslag)
  • vroeg willen persen
  • een klein randje van de baarmoedermond blijft aanwezig , komt niet verder dan 9,5 cm ontlsuiting
  • veel pijn bij het persen, vooral aan één kant
  • de baby daalt niet verder in

Gevolg van een niet-optimale positie

Veelal draaien babies uit zichzelf in een meer optimale positie, zelfs tijdens de bevalling. Ook zijn er babies die juist vlak voor de bevalling of tijdens de bevalling in een minder gunstige positie draaien. Zo blijkt uit de praktijk dat babies die met hun rug naar rechts liggen tijdens de bevalling vaker met hun rug naar de rug van hun moeder draaien. Over het algemeen hebben babies de neiging om met de klok mee te draaien naar rechts, net als alles in de natuur. Helaas blijkt uit onderzoek dat babies die in een minder optimale positie liggen en zo blijven liggen, de 60 – 90% geboren wordt door middel van medisch ingrijpen, hetzij een weeënopwekker, hetzij via een vacuümpomp. Dit gaat helaas ook vaak samen met een toename van stress bij de baby, blauwe plekken en poepen in het vruchtwater.

Naast het risico op een lange en moeizame bevalling, neemt ook het risico op letsel aan de ruggewervel of schedel van de baby. Dit wordt o.a. veroorzaakt doordat er een grotere en meer ongelijke druk op komt te staan. Veel van deze babies hebben klachten als moeite met aanleggen, veel huilen, een oorontsteking en veel buikkrampjes. Deze klachten kunnen gelukkig wel veelal verholpen worden door bijvoorbeeld craniosacraal therapie.

Mogelijke oorzaken

Het draaien van de baby naar een minder gunstige positie tijdens de bevalling wordt door meerdere onderzoeken in verband gebracht met een epiduraal. Dit zou te maken kunnen hebben met de rugligging van de moeder tijdens de bevalling, waardoor de baby in tegen de zwaartekracht in moet bewegen. Ook het het te maken hebben met een afname van spierspanning in het bekken. Deze spierspanning helpt de baby namelijk in het maken van de draai door het bekken. Misschien kun je je indenken dat je helemaal klem zit en wilt draaien, wat is dan je eerst reactie? Je wilt je ergens tegen afzetten! Als de moeder een krachtige spierspanning heeft in het bekkenbodem kan de baby zich hier tegen af zetten en dus makkelijker draaien.

Een andere mogelijke oorzaak is een slechte houding van de moeder tijdens de laatste weken van de zwangerschap. Vooral het onderuitgezakt zitten, waarbij het bekken naar achter kanteld, en liggen lijken samen te hangen met een niet-optimale positie.

Uit onderzoek blijkt ook dat babies zich vaker met de rug naar de rug van de moeder draaien als de placenta aan de voorkant van de baarmoeder ligt. Het lijkt erop dat zij zich bij voorkeur richten met hun gezicht naar de placenta toe. De kans dat de placenta zich aan de voorkant bevindt en dus de baby met de rug naar de rug van de moeder draait wordt vergroot wanneer zij een keizersnede heeft ondergaan.

Als laatste zou de vorm van de baarmoeder een rol kunnen spelen. Is deze scheef door een verkleving van spierweefsels aan één kant dan heeft dit direct gevolgen voor de ligging van de baby.

Wat kan gedaan worden: preventief

Goede houding

Het is aan te raden om de laatste weken van de zwangerschap en het liefst al daarvoor actief te blijven, veel rechtop te zitten en een goede houding aan te nemen waarbij het bekken zich recht onder de rug bevindt. Dit kan een niet-optimale positie helpen voorkomen, wat altijd beter is dan genezen.

Recht je rug

Bij veel vrouwen staat het bekken en/of de baarmoeder scheef. Een scheef bekken wordt in verband gebracht met een niet-optimale positie van de baby. Het liefst vóór de zwangerschap, maar ook tijdens de zwangerschap kan regelmatig bezoek aan bijvoorbeeld een craniosacraal therapeut of integraal manueel therapeut helpen het bekken recht te zetten.

Versie

Bij een stuitligging zijn er verschillende manieren om je baby te helpen draaien. Meer daarover kun je hier lezen.

Wat kan gedaan worden tijdens de bevalling

Afwachten

Wanneer blijkt dat de baby toch in een niet-optimale positie ligt en lijkt te blijven liggen, kunnen een aantal dingen gedaan worden. De eerste is het wachten en hopen dat de baby uit zichzelf gaat draaien. Dit gebeurd regelmatig, maar gaat vaak wel gepaard met een moeilijkere bevalling en stress voor de baby.

Medisch ingrijpen

De tweede mogelijheid is de baby te draaien met behulp van de vacuümtang, met alle risico’s van dien. Een andere mogelijkheid is het uitvoeren van een keizersnede, wat relatief gezien een veilige optie is maar vaak complicaties met zich meebrengt tav het herstel, een volgende zwangerschap en het op gang krijgen van de borstvoeding.

Beweeg de moeder

Wat de meeste niet weten of erkennen is dat alleen al het verplaatsen van de moeder in een andere positie de baby kan helpen bij het vinden van een betere positie. Hierbij is het van groot belang dat de moeder dus blijft voelen hoe zij wil bewegen. Heeft zij een voorkeurshouding op één kant van haar zij? Grote kans dat zij voelt dat dit de baby helpt te draaien. Door bovendien goed te voelen en na te vragen aan de verloskundige hoe de baby ligt, tezamen met het feit dat de meeste baby’s de neiging hebben om de draai naar rechts te willen maken, is het een kwestie van logisch nadenken. Enige uitzondering is als je baby met zijn ruggetje naar rechterkant van je buik ligt. In dit geval is de kortste en makkelijkste weg naar links draaien. Tijdens de bevalling is het dus goed om bewust te blijven voelen of je mee beweegt met de baby om de draai te maken of het juist moeilijker maakt voor het baby om te draaien?

Masseer je buik

Je kunt je baby ook helpen draaien als jij, je partner of je doula jouw buik zachtjes masseert in de richting van de draai die de baby dient te maken. Hierbij kun je het effect versterken als je op jouw manier bewust met de baby communiceert, door te praten of visualiseren bijvoorbeeld. Baby’s zijn heel bewust van wat er om zich heen gebeurd, ze horen en voelen veel meer dan wij denken (bron).

De rebozo

Je verloskundige of doula kun je vragen of zij met de rebozo werkt. De rebozo is een Mexicaanse geweven doek die kan worden gebruikt om jou tijdens de bevalling te masseren maar ook om de baby in een meer optimale positie te krijgen. De baby wordt dan als het ware opgetild om opnieuw en in een betere positie tegen de baarmoedermond te kunnen zakken. Dit is als het goed wordt uitgevoerd een pijnloze en snelle manier met een goed resultaat.

Samenvattend

Er kunnen allerlei redenen zijn waardoor een bevalling moeizamer verloopt. Eén van de redenen kan zijn dat de baby met zijn of haar hoofdje niet goed tegen de baarmoedermond ligt. Door van te voren als moeder al goed te voelen hoe de baby ligt en er ook van bewust te blijven tijdens de bevalling, kan er indien nodig een heleboel gedaan worden om complicaties te voorkomen.

Meer lezen:

http://informahealthcare.com/doi/abs/10.3109/00016348709083033

Over De Geboortenis

Deze blog is in 2010 geïnitieerd door Hester Appelman, zwangerschapscoach. Sinds juni 2012 is deze blog onderdeel van de Stichting De Geboortenis, bestaande uit Christine Derksen, Minna Sangi en Nienke Stoop. De stichting heeft als doel het oprichten van een informatieplatform, het bundelen van zorg rondom de bevalling in regio Zutphen, het aanbieden van bijscholing aan zorgverleners en op termijn het realiseren van een geboortehuis.
Galerij | Dit bericht werd geplaatst in Bevalling, Zwangerschap en getagged met , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

2 reacties op Invloed van de positie van de baby op verloop van bevalling

  1. Ozan zegt:

    Als je van je buik bent geboren en je bent geopereerd aan je buik. kan je dan de tweede bevalling hebben

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s